Notki
Krótkie formy: zapiski, opracowania, obserwacje. Krótkie, ale ważne.
„A grzyby to nie rośliny?” — takie pytanie, usłyszane od profesora podczas dyskusji na radzie wydziału, wspomina prof. Bożena…
Bożena Muszyńska porównuje jego konsystencję do plastiku. A zarazem mówi o jego działaniu związanym z wyciszeniem, obniżeniem kortyzolu i łatwiejszym zasypianiem. Grzyb, którego…
Reishi może zainteresować człowieka jednym słowem: sen. Dopiero potem pojawiają się pytania o gatunek, postać i sposób wykorzystania. Właśnie w tej kolejności widzę zadanie dla…
Twardy jak plastik — trudno o mniej apetyczne porównanie. A jednak właśnie tak prof. Bożena Muszyńska opisuje konsystencję reishi, czyli lakownicy żółtawej. Ten grzyb musi być zm…
„Grzybów nie rozpoznajemy ze zdjęć” — mówi prof. Bożena Muszyńska. Przy rozpoznawaniu grzybów wskazuje znaczenie zapachu, przekroju i szczegółów budowy. Ta zasada dotyczy czegoś więcej ni…
Takie dwie możliwości podała aplikacja w próbie, o której opowiada prof. Bożena Muszyńska. „I koniec komentarza” — dodaje. W tej odpowiedzi jest wszystko, co powinno zatrzymać rękę sięgającą po nieznany grzyb. T…
Tytuł: Białko z grzybów. Co mówi procent, a co dopiero całe zdanie Gość: prof. Bożena Muszyńska Dział: Zdrowie w praktyce Treść: Do 40% białka w…
Bożena Muszyńska w naszej rozmowie. Chwilę później porównuje przyswajalność białka brązowej pieczarki do białka kefiru. To zestawienie odsłania pewną nierów…
60 oprysków w roku — tę liczbę przywołuję w rozmowie z Kamilem Andrzejczykiem na podstawie moich rozmów z sadownikami. Dalej pada przykład zwiększania ilości preparatu: półtora litra zamiast litra na 1000 litrów. Takie informacje opisują p…
Litr zastąpiony półtora litra. Warto na chwilę zatrzymać się przy tej różnicy między słowem a ilością. „Trochę” brzmi jak drobna korekta, coś, czemu ni…
Owoce zbierane dwa–trzy tygodnie wcześniej, zanim dojrzeją, żeby dłużej można było je przechowywać. Taką praktykę opisuje sadownik Kamil Andrzejczyk w czwartej części naszej rozmowy. Dla kupującego smak owoców jest częśc…
„Wtedy hasło niższe podatki byłoby natychmiast wszechobecne” — powiedziałem w rozmowie z prof. Mariuszem Miąsko. Zaproponowałem, żeby cały koszt zatrudnienia trafiał na konto pracownika, a on sam odprowadzał należności. To postulat z…
Właściciel patrzy na pełny koszt zatrudnienia i pyta, skąd wziąć więcej. Ustawodawca może tymczasem wygłosić przemówienie o tym, jak bardzo troszczy się o obu. Znakomita pozycja: ustanawiać obc…
Prof. Mariusz Miąsko mówi w mojej rozmowie o setkach telefonów od przedsiębiorców i budowaniu rządu przedsiębiorców w ramach…
Sprzeciw łatwo potraktować jak dowód, że obywatel jeszcze nie zrozumiał, co jest dla niego dobre. W takim układzie można mówić bez końca. Prawo do rozstrzygnięcia pozostaje zawsze po tej samej stronie. Prof. Mariusz Mi…
Przez 52 lata kodeks pracy i kodeks cywilny funkcjonowały obok siebie — przypomina prof. Mariusz Miąsko w naszej rozmowie o…
Obywatel nadal utrzymuje urząd, lecz coraz częściej musi uzasadniać przed nim, dlaczego chce sam decydować o własnej pracy. Człowiek, któremu powierzono obowiązki, zaczyna wyznaczać granice samodzielności temu, wobec kogo je ma. Prof. Mariusz M…
„Czyli kurzaka po prostu brakuje” — mówi prof. Bożena Muszyńska o surowcu wykorzystywanym do produkcji kompostu dla pieczarek. Wskazuje również na problem z okrywą torfową. W jednym fragmencie rozmowy spotykają się hodowla drobiu, pozyskiwanie tor…
Przez 52 lata kodeks pracy i kodeks cywilny funkcjonowały obok siebie — przypomina prof. Mariusz Miąsko w naszej rozmowie o…
Na zakupy trzeba mieć pieniądze. Między jednym a drugim mieści się cały problem z obietnicami lepszego systemu żywnościowego: można przekonać człowieka,…
Najbardziej bezczelny moment w relacji państwa z obywatelem przychodzi wtedy, gdy to obywatel ma się tłumaczyć, dlaczego chce…
Prof. Bożena Muszyńska wskazuje, że część polskich uprawców przerzuca się na modną soplówkę. Pieczarki i boczniaki pozostają w cieniu, choć profesor podkreśla ich wartość żywieniową i dorobek badań nad boczniakami…
Przedsiębiorca nie otrzymał zapłaty przy państwowej inwestycji, nie zapłacił kolejnym podwykonawcom i trafił do więzienia. Taką historię przedstawia w rozmowie ze mną prof. Mariusz Miąsko. Kara wykonana. Krzywda nienaprawiona. W tym zestawieni…
Bożena Muszyńska nazywa przeświadczenie, które towarzyszy pieczarkom. Osobliwy zarzut wobec jedzenia. Przecież właśnie tego chcielibyśmy od wartościowego produktu: żeby dało się go kupić bez…
Ten nie zapłacił podwykonawcy. Podwykonawca nie miał z czego zapłacić kolejnym ludziom i trafił do więzienia. Taki przypadek opowiada mi prof. Mariusz…
Najwygodniejsza reforma to taka, która wymaga zmiany jednej liczby. Surowsze kary pozwalają ogłosić stanowczość bez wysiłku wymyślenia lepszego rozwiązania. Jeżeli problem pozostaje, można…
Pieczarka jest grzybem kompostowym, a zestawy do jej uprawy są dostępne także do domu. Te dwa fakty, które przywołuje prof. Bożena Muszyńska, warto czytać razem. Domowa uprawa grzybów staje się dostępniejsza…
Państwo utrzymywane przez obywateli potrafi z czasem przyzwyczaić ich do myśli, że to oni są na jego utrzymaniu. Wtedy nawet pozostawienie człowiekowi części zarobionych pieniędzy zaczyna wyglądać jak uprzejmość władzy. Czy mamy już…
Na własne grzyby trzeba już poczekać. Między tymi dwiema chwilami jest miejsce na coś, czego paragon nie potrafi za nas załatwić: regularną uwagę. Prof. Bożen…
Prof. Mariusz Miąsko proponuje rozważyć 15 albo 30 minut postoju zamiast mandatu za prędkość. W tej propozycji jest szczegół, który prowadzi znacznie dalej niż spór o karanie kierowców: sankcja nie przynosiłaby pań…
„Dzisiaj mleko przechodzi przez sito dla przemysłu farmaceutycznego, dla przemysłu kosmetologicznego” — mówi dr Danuta Myłek w…
W naszej rozmowie stawia tezę, że przemysł farmaceutyczny i kosmetyczny pozyskuje z niego cenne składniki, zanim produkt trafi na…
Wystarczy zmienić kwotę. Być może właśnie dlatego tak łatwo mylimy surowość prawa z powagą namysłu, który powinien poprzedzać jego ustanowienie.…
Pieliła warzywa z matką całymi nocami. Po gradzie, który zniszczył uprawy, zrezygnowała i poszła do innej pracy — tak historię znajomej producentki opowiada sa…
Dwie godziny. Według dr Danuty Myłek tyle najwyżej wystarczy, żeby ze świeżego mleka zniknęło wiele korzystnych składników. Przy sklep…
Najwygodniejszy obywatel dla władzy to ten, który sam uznał, że nie ma już na nic wpływu. Nadal głosuje, płaci i przestrzega procedur. Demokracja jako fasada nie potrzebuje jego milczenia w każdej sprawie. Wyst…
Za sumę zakazów znacznie trudniej znaleźć odpowiedzialnego. Jeden przepis ma coś uporządkować, drugi zabezpieczyć, trzeci uszczelnić. Przy każdym można przedstawić uzasadnienie i z…
Ktoś nalewał mleko, ktoś pilnował, żeby wypić do końca. Troska miała swój smak i swoją codzienną porę. Po latach trudno oddzielić ocenę tego, co było w szklance, od uczucia do…
„A obecne prawo w ogóle nie jest kontekstowe” — mówi prof. Mariusz Miąsko. W rozmowie o mandatach wskazuje na sytuacje drogowe, których nie sposób wszystkich przewidzieć. Z tej uwagi wynika niewy…
Dr Danuta Myłek mówi w naszej rozmowie, że nie pije mleka od 48 lat. Wcześniej piła. Kiedy pytam o jej stosunek do mleka, opisuje własne cierpienie i doświadczenia pacjentów, którym ono nie…
Początek bywa całkiem zrozumiały: chcemy bezpiecznych dróg, przewidywalnych zachowań i odpowiedzialności za wyrządzoną krzywdę. Przyzwyczajeni do zakazów i nakazów zaczynamy jednak mierzyć powagę państwa wysokością kary. Zanim zapytamy, czy przepis…
W tym samym fragmencie naszej rozmowy zaznacza, że część ludzi może je pić. Te dwa zdania dobrze pokazują, ile gubimy, kiedy przy jedzeniu wystarcza nam jedno słowo: „zdrowe”. To wygodne słowo. Po…
„Ludzie drodzy kochani, tworzycie więzienie przez prawo, przez regulacje” — mówi prof. Mariusz Miąsko. W tej diagnozie wolność traci się także za zgodą obywateli. Każda kolejna kara może liczyć na poparcie tych, którzy wyob…
„Owoce są dla małp” — mówi dr Danuta Myłek, a zaraz dodaje: „Nie potrzeba za dużo owoców, bo fruktoza nas niszczy”. Dalej wskazuje owoce, które ceni za pożyteczne składniki. Jest wśród nich agrest. Ta wypowiedź stawia przed czytelnikiem…
Przez kilka sezonów nie kupimy agrestu, potem przestaniemy go wypatrywać. Nazwa zostanie. Smak będzie coraz trudniej przywołać. Aż ktoś wspomni go przy stole i na chwilę wróci cały zapomniany ka…
Ktoś jechał za szybko, ktoś zachował się nierozsądnie, ktoś powinien dostać nauczkę. Z tej perspektywy kolejna kara wygląda jak porządkowanie świata. Własne życie wyobrażamy sobie gdzieś obok, poza zasięgi…
„Starość to choroba” — mówi dr Danuta Myłek w naszej rozmowie. Wcześniej pada zdanie, które nadaje tej wypowiedzi kierunek: „można być doświadczonym, ale nie starym”. Dr Danuta Myłek…
Wynik mieszczący się w normie przynosi ulgę. Liczba wygląda prawidłowo, zakres referencyjny został zachowany, więc sprawa wydaje się zamknięta. Pozostaje jednak pyta…
„Dlatego, że ojciec jest alkoholikiem i całej rodzinie odebrali samochód” — mówi prof. Mariusz Miąsko. W przywołanym przez profesora przykładzie matka zostaje bez transportu do szkoły czy lekarza. Bezmyślne przepisy mają tę…
Ktoś zaostrza przepis, ktoś inny musi od nowa ułożyć sobie dzień, pracę, życie rodziny. Nawet jeśli niczego nie zawinił. Sam podpis pod regulacją nie sprawia, że jej autor rozumie, co właśnie zrobił ludziom.…
„Nie umyjesz tego” — mówi Kamil Andrzejczyk o opryskach wnikających w truskawki. Sadownik stawia sprawę jasno: według niego mycie nie rozwiązuje problemu środka, który dostał się do wnętrza owocu. Ta w…
Rzadziej przychodzi z wyjaśnieniem, na jakie pytanie ta liczba odpowiada i czego pomiar nie pokazuje. Dr Danuta Myłek mówi, że krew jest drogą, którą mikroelementy i witaminy powinny dotrzeć dalej. Składnik może być we krw…
W sadzie dziadka Kamila Andrzejczyka w latach 60. jeden oprysk chronił jabłonie przed szkodnikami, a kilka kolejnych przed chorobami grzybowymi — tak wspomina to jego wnu…
„Nie będę tego czytał. Mam to w nosie. Mam tego po dziurki w nosie”. Prof. Mariusz Miąsko mówi tak o kolejnych zmianach w prawie drogowym. Nadm…
Kupienie suplementu potrafi dać szybkie poczucie, że zrobiliśmy dla siebie coś dobrego. Preparat stoi na stole, porcja została wybrana, codzienny rytuał może się rozpocząć. Wciąż jednak nie znamy odpowiedzi n…
Domowa uprawa grzybów może rozczarować jeszcze przed pierwszym zbiorem. Wystarczy postawić zestaw tam, gdzie według obiegowego przekonania grzybom powinno być najlepiej: w ciemnej piwnicy. Pro…
Tak sadownik Kamil Andrzejczyk wspomina sad swojego dziadka w latach 60. Jabłka, jak opowiada, były zdrowe i piękne, a dziś, gdy wylicza szkodniki obecne w sadach, dochodzi do szacunku nawet 15…
Tabletka jest kupiona, dawka zapisana, codzienny rytuał rozpoczęty. Nadal jednak pozostaje pytanie, czy organizm rzeczywiście potrzebuje tego składnika w tej ilości. Dr Danuta Myłek zachęc…
Jego sąsiad miał rok z 74 zabiegami. Kamil zna tę pracę z bliska i broni ludzi, którzy ją wykonują: „To nie jest wina sadowników, że tak robią”. Opowiada o i…
Dopóki nie dowiemy się, że niektóre gatunki przy braku światła rozrastają się przede wszystkim w trzony. Prof. Bożena Muszyńska wyjaśnia ten mechanizm, a przy okazji przypomina, jak łatwo pomylić znajome wyobrażenie z wiedzą…
Mam to w nosie. Mam tego po dziurki w nosie”. Tak prof. Mariusz Miąsko, prawnik, opisuje swoją reakcję na kolejne zmiany w prawie drogow…
Sąsiad Kamila Andrzejczyka miał rok, w którym wykonał 74 opryski w sadzie nastawionym na wysoką wydajność. Kamil mówi też o zakresie 30–60 zabiegów, zależnym od sezonu. To jego relacja o takich sadach, a nie liczba oprysków w j…
Wiele przypraw trafia do domu z dobrym zamiarem. Używamy ich raz, czasem dwa, a potem słoiczek wraca na dalszą część półki. Produkt jest dostępny, nazwa znajoma, lecz w…
Tytuł: Gość: Prof. Bożena Muszyńska Dział: Rynek w praktyce Treść: Żółciak siarkowy, potocznie „kurczak z lasu”, jest u naszych…
Zamknięta w słoiczku pozostaje obietnicą, której nikt jeszcze nie uruchomił. Dr Danuta Myłek nazywa kurkumę „cudem absolutnym”. Mówi o jej działaniu przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym, przeciwnowotw…
Żółciak siarkowy, znany jako „kurczak z lasu”, jest u naszych sąsiadów uprawiany i sprzedawany w sieciówkach — mówi prof. Bożena…
„Nie chcieli swoich zasad, nie szanowali swoich zasad, to będą szanować teraz zasady cudze” — ostrzega w moim podcaście prof.…
Tytuł: Pełna spiżarnia, uboga kuchnia. Dr Danuta Myłek o sile przypraw Gość: Dr Danuta Myłek Dział: Zdrowie w praktyce Treść: Monotonia przychodzi do kuchni ci…
W partiach grzybów sprowadzanych z Chin zdarzają się WWA — mówi prof. Bożena Muszyńska. To grupa związków, wśród których są substancje uszkadzające DNA i rakotwórcze. Jeśli kupujesz grzyby z myślą o zdrowiu,…
Bożena Muszyńska. W tej samej rozmowie opowiada o producentach, którzy przynoszą jej surowiec do analizy, i dodaje: „to naprawdę wychodzi…
Czasem ma wszystko oprócz ciekawości. Garnki są pełne, lecz kolejne potrawy mówią wciąż tym samym językiem soli i pieprzu. Przyprawy są alfabetem kuchni. Oreg…
Szacunek wymaga wzajemności. Bez niej jedna strona stale ustępuje, a druga przyzwyczaja się, że nie musi. „Nie chcieli swoich zasad, nie szanowali sw…
Japończycy zalecali kiedyś każdej osobie po 40. roku życia 400 gramów świeżych grzybów dziennie, liczonych już po przetworzeniu. Tak mówi prof. Bożena Muszyńska, która…
Od 20 do 60 groszy za kilogram jabłek. Tyle, jak mówi Kamil Andrzejczyk, płaci dziś skup. Tyle samo płacił dwadzieścia lat temu. „26 lat temu były praktycznie…
Prof. Mariusz Miąsko nazywa ludzi „tym złotem, tym diamentem, tym dobrem luksusowym, najwspanialszym państwa polskiego”. W moim podcaście wskazuje, że dopóki Polska nie sprzedaje surowców na opisywaną przez niego gigantyczną skalę, to my jes…
400 godzin pracy w miesiącu podczas sezonu truskawkowego, około 6 tysięcy złotych zarobku i jedna naprawa samochodu, po której…
Cywilizacja wygody pobiera cichy podatek: odbiera nam umiejętności, które jeszcze niedawno były zwyczajne. Umiemy wybrać marchew z półki, lecz coraz rzadziej wiemy, jak pozyskać jej nasiona. Produkt pozostał znajomy. Obcy stał…
400 gramów świeżych grzybów dziennie – tyle, jak mówi prof. Bożena Muszyńska, zalecali kiedyś Japończycy każdemu po czterdziestce. Prawie pół kilo codziennie, do emerytury i dalej. Na szczęście zalecenia też umieją się poprawiać. To obalono, a dziś Pa…
Człowieka można nazwać skarbem i kazać mu czekać na korytarzu. Dopiero tam wychodzi na jaw, ile warte były uroczyste słowa o jego znaczeniu dla państwa. Prof. Mariusz Miąsko mówi w mo…
Warzywo jest, wygląda znajomo, leży równo obok innych. Cała reszta — gleba, nawóz, opryski i zawartość mikroelementów — znika za ceną i etykietą. Z czasem znika także wiedza.…
Około 6 tysięcy złotych zarobku. Jedna naprawa samochodu i nie ma z czego żyć. Tak sadownik Kamil Andrzejczyk opisuje swój sezon truskawkowy. Przy takim…
Kamil Andrzejczyk, sadownik z pięciu hektarów, zanim został sadownikiem, był magistrem ekonomii i informatykiem. Może dlatego jego skarga nie brzmi jak narzekanie, tylko jak zestawienie w arkuszu. W 2000 roku fryzjer brał 10 zł, dziś…
„Przedsiębiorcy kontra pracownicy. To jest fałszywy podział” — mówi w moim podcaście prof. Mariusz Miąsko. Sam jest jednocześnie przedsiębiorcą i pracownik…
Martwa gleba nadal może wyglądać jak ziemia. Dr Danuta Myłek mówi jednak o skutku zastosowania Roundupu jednoznacznie: „tam życia już nie ma - jest martwa”. To nie j…
Zero pozostałości pestycydów w jabłkach — tyle, jak mówi Kamil Andrzejczyk, pokazują za każdym razem jego badania laboratoryjne. Kontrola Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i tak zagroziła mu karą. Nie za to, co było w owocach. Za brak zeszytu z op…
Można ją wziąć do ręki, rozsypać, obsiać. Najważniejsze pytanie brzmi jednak: ile życia w niej pozostało? Dr Danuta Myłek mówi o Roundupie bez eufemizmu: „tam życ…
Człowieka jeszcze nie znasz, jego postępowania nie sprawdziłeś, ale stronę konfliktu już mu przydzieliłeś. Uprzedzenie ma tę wygodę, że nie wymaga dowodów. „Przedsiębiorcy kontra pracownicy. To jest fałszywy podział” — mówi w m…
W urzędzie wynik był inny: brak zeszytu. Kamil Andrzejczyk, sadownik z pięciu hektarów, który pryska tylko miedzią i siarką, dostał kontrolę Państwowej Inspekcji…
Na pierwszą lekcję tańca można przynieść wiele lat doświadczenia i ani jednego poprawnego kroku. Radość życia zaczyna się czasem od przyjęcia tej sytuacji bez urazy do siebie. Ktoś pokaże, my spróbujemy, pomylimy się…
Chorym pacjentom podawano odwar z boczniaków – grzyb razem z wodą, w której się gotował. Prof. Bożena Muszyńska relacjonuje, że w surowicy krwi tych osób przybywało komórek kościotwórczych w stosunku do kościo…
„Pan zapłaci, ja zapłacę, wszyscy zapłacimy” — mówi w moim podcaście prof. Mariusz Miąsko o kredytach zaciąganych na finansowanie…
Nawet za cztery, pięć razy wyższą stawkę nikt nie przyjdzie przebierać owoców w sadzie Kamila Andrzejczyka. Tak mówi sam sadownik, który nie stosuje środków chwastobójczych ani ostrych oprysków interwencyjnych. Owoce bez chemii…
Potrzeba zgody na to, że jeszcze się nie umie. Po latach pracy przyzwyczajamy się do własnej sprawności. Wiemy, jak poprowadzić rozmowę, rozwiązać problem, podjąć decy…
Prof. Bożena Muszyńska opowiada o badaniach, w których dostał poważniejszą rolę: chorym pacjentom podawano odwar z boczniaków –…
Przy obietnicach finansowanych długiem tym kimś jesteś również Ty. Nie składasz podpisu pod kredytem państwa, ale brak Twojego podpisu nie zwalnia Cię z udziału w kosztach jego spłaty. „P…
Kamil Andrzejczyk mówi o tym bez złośliwości, raczej z żalem: ludzie przyzwyczaili się, że w sadzie zrywa się wszystko „jak…
„Urzędnicy muszą mieć poczucie, że muszą zapłacić karę finansową prywatnie z prywatnych pieniędzy” — mówi w moim podcaście prof.…
Doświadczenie nie musi kończyć się zdaniem: „Ja już swoje wiem”. Uczenie się przez całe życie wymaga jednak zgody na to, że coś jeszcze nas zaskoczy, a nowa wiedza skłoni do zmiany przy…
Od 20 do 60 groszy za kilogram jabłek płaci dziś skup, mówi Kamil Andrzejczyk, podobnie jak przed ćwierć wiekiem. Dzień pracy pomocnika w sadzie kosztował w 2000 roku około 30 zł, dziś 300–400 zł. Między tymi dwiema liczbami leży pas…
Osteoporoza zaczyna się około 30. roku życia – i to u każdego. Tak mówi prof. Bożena Muszyńska, która bada grzyby prawie 40 lat, licząc pracę magisterską.…
Równe rzędy, drzewa jak pod linijkę, a pod nimi goła, czysta ziemia. Kamil Andrzejczyk, sadownik, który sam nie stosuje środków chwastobójczych, patrzy na ten obraz inaczej. Dla niego to pa…
Z czasem coraz łatwiej powiedzieć sobie: już wiem, już próbowałem, znam siebie. Takie zdania oszczędzają wysiłku. Potrafią też sprawić, że kolejne lata zaczynają przypominać poprzednie, choć wokół prz…
Skoro Twój podpis wystarcza, żeby rozstrzygnąć cudzą sprawę, powinien wystarczyć również do wskazania osoby odpowiedzialnej za…
roku życia. U każdego. To zdanie prof. Bożeny Muszyńskiej brzmi jak diagnoza wystawiona całemu rocznikowi – i każdemu następnemu. Bo…
Ponad 500 substancji sprawdza najdroższe badanie pozostałości pestycydów w jabłkach, jakie Kamil Andrzejczyk zlecił w Instytucie…
Przy zbieraniu grzybów dziko rosnących pomyłka dotyczy zdrowia — mówi prof. Bożena Muszyńska. Gatunków jest dużo, a ich rozpoznawanie nie jest łatwe. Dlatego liczba gatunków w koszyku nie może wyprzedzać naszej wie…
Ser już pokrojony, porcje rozdzielone, wystarczy otworzyć. Wygodę dostajemy od razu. Dr Danuta Myłek wskazuje jednak inny wybór: ser z koła zamiast gotowych plasterków w folii. Te…
Produkt gotowy do podania oszczędza czynności: ktoś go pokroił, rozdzielił na porcje, zapakował. Wartość tej usługi łatwo ocenić. Pytanie o materiał, który dotyka jedzenia, wymaga osobnej odpowiedzi. Dr Danuta Myłek m…
To nie jest brak ambicji. To granica wyznaczona wiedzą. Prof. Bożena Muszyńska mówi w moim podcaście wprost: „to nie są wyścigi, to jest zdrowie i…
Zdanie Kamila Andrzejczyka brzmi jak oczywistość, a oczywistości mają to do siebie, że najłatwiej je przeoczyć. Kamil prowadzi pięć hektarów, w tym stary sad po dziadku, i glifosatu nie używa. Pod jego jabłoniami rośnie trawa, czase…
Glin z herbaty z cytryną wchłania się do organizmu, trafia do mózgu i się tam osadza — mówi dr Danuta Myłek. W czwartej części naszej rozmowy wskazuje konkretne połączenie: herbatę i dodany do niej sok z cytryny. ## Herbata z cyt…
Toksyczny duet — przed tym połączeniem ostrzega dr Danuta Myłek. W naszej rozmowie mówi o glinie, który po dodaniu cytryny do herbaty wchłania się do organizmu, trafia do mózgu i się ta…
„W ogóle uważam, że Polacy się przejadają” — mówi dr Danuta Myłek. Gdy pytam, czy dorosłemu wystarczą dwa posiłki dziennie, odpowiada twierdząco. W tej samej wypowiedzi wskazuje jednak, ż…
„Rośliny w ogóle istnieją dzięki grzybom” — mówi prof. Bożena Muszyńska w moim podcaście. Grzyby uczestniczyły w rozkładzie skał i powstawaniu gleby, tworząc warunki, w których mogły rozwijać się rośliny. Ich ś…
Pytam, czy dorosłemu wystarczą dwa posiłki dziennie. Odpowiada twierdząco. Chwilę później mówi o niemowlętach, które potrzebują częstszego karmienia. Te wypowiedzi warto usł…
Prof. Bożena Muszyńska mówi w moim podcaście wprost: „Rośliny w ogóle istnieją dzięki grzybom”. Grzybów jest więcej niż roślin, a ich znaczenie sięga znacznie dalej niż zastosowania, o których najczęściej rozmawiamy:…
Zanim podzielimy pieniądze, ktoś musi stworzyć warunki, w których one napłyną. Prof. Mariusz Miąsko proponuje w moim podcaście spojrzeć na mapę świata i odnaleźć Polskę. „I skąd do Polski mają trafić…
Zbyt późny posiłek przenosi trawienie na noc, czyli dokładnie na czas przeznaczony na sen i odnowę. Organizm nie odkłada wtedy jedzenia na półkę z napisem „jutro”. Produkuje soki trawienne, prowadzi wchłanianie i wydaje…
74 opryski w jednym roku — taki przypadek z sadu swojego sąsiada przywołuje Kamil Andrzejczyk. Sam ogranicza opryski i opowiada, co ten wybór oznacza przez pozostałe miesiące, kiedy klient jeszcze nie ma czego włoży…
Sadownik zna jeszcze inną miarę: godziny pracy, które trzeba w ten kilogram włożyć. Kamil Andrzejczyk nie stosuje glifosatu, więc trawę pod drzewami regularnie kosi. Owoce trzeba ręcznie przebierać. Przy…
Soplówka jeżowata ma orzechowy smak i dobrze komponuje się z kawą — mówi prof. Bożena Muszyńska w moim podcaście. Pozytywnie ocenia dodawanie grzyba do już trochę przestudzonego napoju. Chwilę później zastrzega jednak, że efekt nie bę…
Przy pytaniu, skąd je wziąć, robi się nieco luźniej. Prof. Mariusz Miąsko proponuje w moim podcaście proste ćwiczenie: spojrzeć na mapę świata, odnaleźć Polskę i zapytać, kt…
Chcemy wstać wypoczęci, a potrafimy tuż przed snem dołożyć organizmowi kolejne zadanie: trawienie. Dr Danuta Myłek mówi w moim podcaście, że po posiłku trzeba produkować soki trawienne, prowadzić wchłanianie i przeznacz…
Pieniądze z Twojej pracy docierają do państwa, zanim przyjdziesz do niego ze swoją sprawą. Prof. Mariusz Miąsko mówi w moim podcaście o przedsiębiorcach i pracownikach finansujących administrację. Zarzuca urzędn…
Tytuł: Kawa z grzybami: obietnica musi przetrwać parzenie. Prof. Bożena Muszyńska Gość: Prof. Bożena Muszyńska Dział: Zdrowie w praktyce Treść: Związki, z którymi wiązana jest obi…
Pieniądze z Twojej pracy dotarły tam wcześniej. Ta kolejność powinna coś znaczyć również wtedy, gdy stajesz przed okienkiem. Prof. Mariusz Miąsko mówi w moim podcaście…
Opis właściwości grzyba nie załatwia sprawy. Klient płaci za gotowy produkt i ma prawo dostać konkretną odpowiedź: co w nim działa, w jakiej porcji i po jakim przygo…
W skórce kapelusza pieczarki jest najwięcej związków bioaktywnych — mówi prof. Bożena Muszyńska w naszej rozmowie. Jeśli obierasz pieczarki, usuwasz więc część, która według jej badań zasługuje na szczególną uwagę. Robisz to przed goto…
Prof. Mariusz Miąsko mówi w moim podcaście: „państwo polskie w ciągu półtora roku zlikwidowało 8% firm”. Przywołuje 260 tysięcy i doprecyzowuje, że liczy firmy upadłe, zawieszone lub w upadłości likwidacyjnej. Jego diagnoza l…
Tymczasem właśnie podczas tej starannej pracy możesz usuwać cenną część jedzenia. Prof. Bożena Muszyńska opowiada w moim podcaście, że pytanie o obieranie pieczarek zaprowadziło ją do laboratorium. Spra…
Zostaje praca, którą ktoś w nią włożył, pieniądze, które zaryzykował, i plany, których już nie zrealizuje. W zestawieniu liczbowym wszystko to mieści się w jednej pozycji. W życiu człowieka zajmowało nieraz całe lata. Prof. Mar…
Państwo nie potrafi nawet ustalić, ile takich norm tworzy system obowiązujący człowieka mieszkającego w Polsce. W rozmowie pada możliwość istnienia dziesiątek milionów norm prawnych, a być może nawet około stu milionów. Nie jest to…
Wylewając wodę po gotowaniu grzybów, możemy pozbywać się części związków, dla których cenimy je jako żywność. Prof. Bożena Muszyńska wskazuje na beta-glukany przechodzące do gorącej wody i ich działanie na układ odpornościowy. Grz…
Prof. Bożena Muszyńska nazywa ten napój „kordycepsówką”: sproszkowany maczużnik, reishi i pół kubeczka wody. W naszej rozmowie opisuje swój codzienny zwyczaj, kiedy pytam o regularne spożywanie grzybów i nastrój. Pani Profesor zw…
Doba obywatela uparcie odmawia współpracy. Trzeba w niej jeszcze zmieścić pracę, rodzinę i sen — zajęcia najwyraźniej nieuwzględnione w tempie produkcji kolejnych…
110 kilometrów na godzinę, potem 90 przez półtora kilometra i ponownie 110. Taką zmianę ograniczeń prędkości na trasie Kraków–Warszawa opisuje Prof. Mariusz Miąsko. „Ja ewidentnie czuję, że jestem…
Bożena Muszyńska, wymieniając lakownicę żółtawą i boczniaki. Rozmawiamy o potencjale grzybów w chorobach neurodegeneracyjnych. Żeby zrozumieć wagę tych słów, trzeba połączyć je z ty…
Leży w sklepie, trafia na patelnię, czasem zastępuje kotlet. Trudno o bardziej przyzwoity życiorys. A jednak Prof. Bożena Muszyńska uważa, że kompletnie go nie doceniamy. W naszej r…
Ograniczenie do 110, potem przez półtora kilometra 90 i znów 110. Prof. Mariusz Miąsko przywołuje tę sytuację i mówi: „Ja ewidentnie czuję, że jestem zwierzyną łowną”. W jego ocenie chod…
Fundacja kontrolująca producenta Ozempicu współfinansowała prace nad dietą planetarną. Chodzi o komisję EAT–Lancet 2025. Na jej oficjalnej liście fundatorów widnieje Novo Nordisk Foundation. W sprawie tego p…
Państwo może dopisać obywatelowi obowiązek. Dodatkowej godziny do jego doby już nie dopisze. Prof. Mariusz Miąsko przywołuje w moim podcaście wzrost sumy mandatów z…
Tradycyjne suszenie grzybów wypadło najlepiej w badaniach przywołanych przez Prof. Bożenę Muszyńską. Liofilizacja zajęła drugie miejsce. Tymczasem podczas rozmowy sam próbuję ustawić ją tuż za świeżymi grzybami. Pani Prof…
Liofilizacja już samą nazwą pozwala poczuć, że sprawą zajęła się technologia. I zanim zdążymy porównać metody, jedna dostaje w naszej głowie laboratorium, druga — kuchnię babci. Prof. Bożena Muszyńs…
Ty masz wiedzieć, którą właśnie naruszyłeś. Oto cała elegancja tego systemu: jego niewiedza pozostaje problemem teoretycznym, Twoja może stać się podstawą kary. Pro…
Znacznie bezpieczniej pozostawić przepis w kodeksie, zachować powagę procedury i przejąć kontrolę nad warunkiem, od którego…
Tymczasem czernidłak kołpakowaty może rosnąć na trawniku pod blokiem, zapewne bez stosownej etykiety i najmniejszego…
Ponad 12 tysięcy postępowań administracyjnych — takie doświadczenie swojej kancelarii przywołuje prof. Mariusz Miąsko, opisując…
Około 13 milionów obowiązujących przepisów i 33 tysiące stron nowych polskich regulacji rocznie — takie szacunki przywołuje prof.…
Jeżeli znamy przepis i znamy okoliczności sprawy, powinniśmy móc przewidzieć, jak zachowa się państwo. Jeżeli z tych samych danych można wyprowadzić wiele sprzecznych wyników, system prawny przestaje porządkować rzeczywisto…
Organizm dziecka wciąż go buduje. To proste rozróżnienie zmienia sposób, w jaki patrzymy na białko. Dr Danuta Myłek mówi, że dorosły przede wszystkim się…
Nie odpowiada na pytanie znacznie trudniejsze: czy człowiek, który ją otrzymał, potrafi się nią posługiwać. W niemal każdym zawodzie skala odpowiedzialności podnosi wymagania. Pilot przewożący dwustu pasażerów musi przejść kursy…
Wkładamy do niej produkt i czujemy, że czas został chwilowo zawieszony. Pieczarki nie podzielają tego przekonania. Kupione w folii zaczynają z czasem otaczać się wodą. Nie jest to zapas świeżo…
Nie ma w nim rubryki, w której zapisuje się moment, gdy człowiek poczuł, że jego prawa przestały mieć znaczenie. Prof. Mariusz Miąsko pokazuje ten moment bardzo konkretnie. Urzędnik myśli: „A co tam, przeczytam sobie inaczej przepis,…
Jod urzęduje przy tarczycy. Porządek jest wzorowy, nazwa znana, temat zamknięty. Tyle że organizm nie czytał naszego schematu organizacyjnego. Dr Da…
Być może uznano, że skoro produkt jest ekologiczny, to również wszystko, co na nim wyrosło, musi mieć szlachetne zamiary. Prof. Bożena Muszyńska odpowiedziała na tę opowieść bardzo krótko: nic z tych rzeczy. Świeże grzyby potrzebują powietrza…
Można ją zapamiętać, powtórzyć i postawić na półce obok witaminy D3. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy ta sama liczba ma pasować wszystkim. Dr Danuta Myłek proponuje inną kolejność. Najpierw ba…
Pieczarki siedzą pod folią w idealnym szeregu, jakby właśnie oczekiwały na kontrolę jakości. Problem zaczyna się wtedy, gdy pod przezroczystym wieczkiem pojawiają się krople wody. Według Prof. Bożeny Muszyńskiej p…
Człowiek finansujący urząd staje przed jego pracownikiem jak petent i czeka, czy instytucja zechce zastosować wobec niego reguły…
Wyobraźmy sobie umowę, w której jedna strona musi przestrzegać każdego postanowienia, a druga sama wybiera, które zapisy uzna za…
Czasem wystarczy powiedzieć „pieczarki i grzyby”, żeby pieczarkę uprzejmie wyprosić z rodziny, do której od początku należała. Ktoś napisał nawet Prof. Bożenie Muszyńskiej, że pieczarka nie jest grzybem. Prof. Bożena Muszyńska mówi o tym z humorem…
To zdanie brzmi uczciwie tylko pod jednym warunkiem: prawo musi być możliwe do poznania. W Polsce powstają rocznie 33 tysiące stron nowych przepisów. Po doliczeniu regulacji unijnych — około 50 tysięcy. W deka…
Mają egzotyczną nazwę, dalekie pochodzenie i opowieść wystarczająco niezwykłą, by uzasadnić odpowiednio niezwykłą cenę. Pieczarka wchodzi bez muzyki. Zwykle nawet nie zauważamy, że już przyszła. Tymczasem Prof. Bożena Muszyńska wskazuje pie…
Jedna butelka została po przeczytanym artykule, druga po czyimś poleceniu. Przy trzeciej pamiętasz już tylko, że miała być dobra. Tak może powstać całkiem pokaźna kolekcja odpowiedzi na pytania,…
Ochrona została zapisana. Urzędnik może jej jednak nie zastosować — i nie musi nawet kwestionować samego prawa. Wystarczy, że powie: „Nie mam wątp…
Białe pieczarki tutaj, brązowe tuż obok. Różnica wygląda niewinnie, niemal dekoracyjnie, jakby ktoś jedną partię grzybów ubrał na jaśniejszą okazję, a drugą na c…
O śniadaniu można pomyśleć na kilka sposobów, a za każdym razem położyć obok tę samą bułkę. Jajko przechodzi małą rewolucję. Dodatek zachowuje stanowisko. W rozmowie z dr Danutą Myłek pytam o poranek przed dniem…
Przepis na marynowane grzyby zwykle prowadzi nas spokojnie przez kilka czasowników: ugotować, odcedzić, przełożyć do słoika…
Albo nastawiasz czajnik, żeby napić się ciepłej. Ta sama czynność, dwie różne temperatury — a wybór często tak znajomy, że już o niego nie pytasz. Kiedy w rozmowie z dr…
Ma procedurę i określoną kolejność czynności. To nie ograniczenie jego profesjonalizmu, lecz warunek bezpieczeństwa. Obywatel czytający przepis oczekuje podobnej pewn…
Godzina ma tę przewagę, że wygląda poważnie. Pięć minut wydaje się zbyt skromne, żeby mogło mieć znaczenie. Tyle że to właśnie te skromne pięć minut można naprawdę w…
Prawdopodobnie kierujesz się tam, gdzie stoją suplementy. Po drodze mijasz pieczarki i nawet nie przychodzi Ci do głowy, że właśnie obok nich przechodzisz. Prof. Bożena Muszyńska…
Na skrzyżowaniu czerwone światło nie może dla jednego kierowcy oznaczać „stój”, a dla drugiego „jedź, jeśli odpowiednio to…
I nie ma w tym przesady — telefon za telefonem, pilna sprawa, zakupy, jeszcze coś do załatwienia. Dopiero gdy spróbujesz odtworzyć dzień, pojawia się drobna nieścisłość: śniadanie przy stole, podróż w samochodzie, prac…
Wkładamy do niej pieczarkę i Żagwicę Listkowatą, zamykamy, a potem jednym zdaniem orzekamy, że grzyby są zdrowe. Tymczasem właśnie po zamknięciu tej szuflady znika to, co najważniejsze: różnica. Prof. Bożena Muszyńska pokazuje ją na…
Czytasz go kilka razy. Konsultujesz z prawnikiem. Podejmujesz decyzję, podpisujesz umowę i uruchamiasz pieniądze. Kilka miesięcy później urząd…
Kilka alejek dalej zatrzymujemy się przy produktach, które obiecują uzupełnienie selenu. Być może problem zaczyna się właśnie tutaj: nauczyliśmy się widzieć w grzybach smak, ale nie nauczyliśmy się widzieć ich…
Mamy doświadczenie, kilka sukcesów, wyrobione zdanie. Otoczenie pyta nas o radę, więc coraz rzadziej przychodzi nam do głowy, żeby samemu o coś zapytać. Niewiedza człowieka p…
Co najmniej raz w tygodniu dzieci mają dostać obiad na bazie strączków, bez produktów odzwierzęcych. Wraz z początkiem roku szkolnego warto więc poznać nie tylko nazwiska nauczycieli, ale również ludzi, którzy wybierają d…
Oglądasz je, sprawdzasz świeżość, czasem płacisz więcej, żeby kupić lepsze. W domu nastawiasz zupę, a kiedy na powierzchni pojawia się piana, zbierasz ją łyżką. Przy zakupie było kilka świadomych…
Zanim podpiszesz umowę, pytasz, czy możesz prowadzić tam planowaną działalność. Jeden prawnik sprawdza przepisy i mówi: tak. Drugi, mając te same informacje, dochodzi do przeciwnego wniosku. Właścicie…
O badania i pilotaż zapytałem wcześniej ministerstwo. Odpowiedź nie nadaje się na taki nagłówek. W piśmie z 13 lipca 2026 roku, sygnatura http://ZPN.0164.10.2026.KM, które je…
Prof. Bożena Muszyńska wyjaśnia, że wiąże je w trwałe kompleksy, które następnie wydalamy. Żeby pokazać, skąd bierze się ta właściwość, zaczyna od strategii samych grzybów. Grzyb wiąże metale ciężkie w ścianie k…
Nie jest to słowo, które budzi apetyt. A szkoda, bo właśnie ono otwiera jeden z najciekawszych fragmentów rozmowy z prof. Bożeną Muszyńską. Zapytałem, co zosta…
Chcesz wiedzieć, co Ci wolno, do czego masz prawo i czego można od Ciebie wymagać. Wydawałoby się, że właśnie po to prawo zostało zapisane: żeby człowiek mógł poznać zasady, zanim poniesie konsekwencje s…
Szkolny posiłek łatwo potraktować jak punkt w planie dnia: dziecko zjadło, nie było głodne, można przejść dalej. Tyle że jedzenie nie kończy swojej pracy wraz z ostatnią łyżką zupy. dr Danuta Myłek zwraca uwagę na znacznie dłuższą pe…
Znaczenie przepisu, na podstawie którego ją podejmujesz — już niekoniecznie. W tej nierówności mieści się cały problem naszego bezpieczeństwa wobec państwa. Około 50 tysięcy stron nowych przepisów…
Zapytałem prof. Bożenę Muszyńską, czy można ustawić je w kolejce od najbardziej wartościowych do tych, którym kucharz zdążył już…
Zaczyna się od pewności, że człowiek może przeczytać przepis, zrozumieć go i przewidzieć konsekwencje własnego działania. Jeżeli tej pewności nie ma, prawo przestaje porządkować rzeczywistość. Zaczyna ją komplikować. Prof. Mariusz Miąsko rozp…
Za dwa dni 6,8 miliona dzieci zostanie objętych nowym modelem żywienia, którego skutków nie zbadano wcześniej na polskich…
Cały naturalny surowiec jest mniej poręczny. Ma wiele związków, a ich współdziałania nie da się opowiedzieć jednym efektownym słowem. Prof. Bożena Muszyńska przypomi…
Czasami zaczynają się od różnicy, którą ktoś zauważył podczas wieloletniej pracy i której nie potrafi jeszcze wyjaśnić. Dr Danuta Myłek wspomina własne porównanie uczniów szkół zawodowych, techników i liceów w Stalowej Woli. Jak mówi, najwi…
Sama obecność aktywnej substancji nie wystarcza. Trzeba jeszcze ustalić jej formę, dawkę oraz czas działania w organizmie. Prof. Bożena Muszyńska opowiada o kordycepinie…
W historii medycyny nie brakowało narządów uznawanych za zbędne tylko dlatego, że ich funkcja nie była jeszcze dobrze rozumiana. Migdałki długo trafiały do tej kategorii. Gdy stawały się źródłem problemów, rozwiązanie wydawało się proste: wyciąć. Dr…
Zwierzę zachowuje się inaczej. Pasterz to zauważa. Powtarzalność zamienia przypadek w pytanie. Prof. Bożena Muszyńska przytacza historię chińskich past…
Maczużnik bojowy bywa przedstawiany jako grzyb, po którym mięśnie niemal same się odbudują. Prof. Bożena Muszyńska wyjaśnia jednak inny mechanizm. Występująca w nim kordycepina wchłania się z treści pokarmowej do…
Coś, co człowiek odziedziczył po odległej przeszłości, ale czego współczesny organizm właściwie już nie potrzebuje. Kiedy pojawiał się problem, odpowiedź wydawała się oczywista: wyciąć. Dr Danuta Myłek pokazuje inną funkcję tego niewiel…
Z konkretną dawką, czasem leczenia i wyraźnym powodem zastosowania. Dr Danuta Myłek zwraca jednak uwagę na drugą drogę, której konsument zwykle nie widzi: antybiotyki stosowane w hodowli p…
Podsuwa magnez, witaminy i całe zestawy preparatów. Nie wyjaśnia jednak najważniejszego: czego konkretnie brakuje naszemu organizmowi? Prof. Bożena Muszyńska przypomina, że…
To nie jest kulinarne przysłowie. To punkt wyjścia do rozmowy o skutkach decyzji, które podejmujemy kilka razy dziennie — często w pośpiechu i bez większe…
Czasem wystarczy, że zatrze granice między rzeczami, które powinny pozostać wyraźnie rozdzielone. Prof. Bożena Muszyńska przypomina, że suplement jest żywnością. Tymczasem sposób prezentowania suplementów może sprawić,…
Fasolę zalewamy wieczorem wodą, rano gotujemy — przecież właśnie tak należy ją przygotować. Dr Danuta Myłek mówi jednak, że jedna noc to za mało. Fasola powinna moczyć się minimum 24 godziny, a wodę trzeba zmieni…
Tymczasem ta sama właściwość może pomagać w jednej sytuacji, a w innej stać się źródłem problemu. Prof. Bożena Muszyńska zwraca uwagę, że większość grzybów działa przeciwzakrzepowo. To działanie może być korzystne, ale…
Jak nazwa preparatu, nie ostrzeżenia. Czasem zmiana słowa wystarcza, by ryzyko zaczęło wyglądać jak obietnica. Wokół tego grzyba trwa spór. Jedni mówią o popr…
Katar, wysypka, kaszel albo duszność — i natychmiast pojawia się przekonanie: „mam alergię”. Tymczasem dr Danuta Myłek zwraca uwagę, że objawy kojarzone z alergią mogą wynikać z zupełnie innego mechanizmu: nadwraż…
dr Danuta Myłek mówi, że u dorosłych alergia pokarmowa stanowi tylko niewielką część problemów wywoływanych przez żywność. Reszta może wynikać z innych mechanizmów. To ważne również przed zmianą zasad żywienia dzieci od 1 września 2026 roku. S…
Szkoła układała nam przyrodę w porządne przegródki: tu rośliny, tam zwierzęta, a grzyby — proszę bardzo — razem z roślinami. Porządek był wzorowy. Tylko grzyby nie bardzo chciały się do niego zastosować. Nie prowadzą fotosyntezy i są heterotrofa…
Prof. Bożena Muszyńska przypomina, że jest jeszcze drugie: gdzie ten grzyb wyrósł? Grzyby łatwo absorbują substancje obecne w otoczeniu. Dotyczy to również toksyn i metali ciężkich. W polskich warunkach…
„Alergia” porządkuje dokumentację, ale nie zawsze porządkuje rozumienie tego, co dzieje się w organizmie. Dr Danuta Myłek porównuje układ immunologiczny do armii. Grasica dowodzi, komórki wykonują zadania, a po ustąpieniu zagr…
Podgrzybek zebrany w jednym miejscu nie musi mieć dokładnie takiego samego składu jak podgrzybek z innej części lasu. Prof. Bożena Muszyńska wyjaśnia, że skład grzyba zależy od podłoża, temperatury i wilgotności. Ten sam gatunek może zach…
Przynosi podejrzenie, że to, co dotąd uważaliśmy za normalne, wcale nam nie służyło. Po wyjeździe do Indii dr Danuta Myłek przestała jeść wieprzowinę, niemal nie jadła chleba i zaczęła jeść więcej warzyw.…
Wiedza bywa imponująca. Bywa też niepełna — i właśnie ta druga część potrafi kosztować najwięcej. Dr Danuta Myłek opowiada, że jako młoda kobiet…
Najlepiej równo, przewidywalnie i z terminem dostawy. Las odnosi się do tego planu z właściwą sobie powściągliwością. Prof. Bożena Muszyńska wyjaśnia, że borowik nie jest sam…
Najłatwiej uwierzyć, że znaczenie ma wyjątkowy produkt, duża porcja albo preparat o odpowiednio poważnej nazwie. Znacznie trudniej zaakceptować odpowiedź prostą: znaczenie ma systematyczność. Prof. Bożena Muszyńska mówi, że nie jest…
Wystarczy dodać mu kawę, ciemną etykietę i słowo „funkcjonalna”, a zaczyna obiecywać energię, odporność, nastrój i zapewne…
Twardnik japoński znamy jako shiitake — japoński grzyb wiecznego życia. Nazwa wydaje się rozstrzygać wszystko. Tymczasem prof. Bożena Muszyńska przypomina, że do uprawy wprowadzili go Chińczyc…
Mają swoje cele i korzystają z dostępnych im narzędzi. Najważniejsze pytanie brzmi: czy państwo, które przyjmuje ich postulaty, posiada własne dowody? Od 1 września 2026 roku…
Jedna liczba, jedno hasło, jedna obietnica. Kość jest jednak konstrukcją bardziej wymagającą i — jak to konstrukcje — niechętnie opiera się na jednym filarze. dr Da…
Przechodzą z domu do domu, z rodziców na dzieci i w końcu przestajemy pamiętać, kto wypowiedział je pierwszy. Zostaje przekonanie: przecież wszyscy to wiedzą. Prof. Bożena Muszyńska przypomina, że w niezwykle popularnej „Kuchni po…
Lubimy opowiadać o przyszłości żywienia tak, jakby zaczynała się dzisiaj: od nowych technologii, alternatywnych źródeł białka i…
Brzmi jak zaleta, zanim jeszcze dowiemy się, co właściwie oznacza. W rozmowie dr Danuta Myłek zdejmuje z tego słowa ozdobną kokardę. Mówi o witaminach syntetycznych, dodawaniu żelaza oraz…
Żeby zrozumieć, skąd pochodzą, trzeba wyjść poza sam tekst rozporządzenia i odtworzyć drogę, którą przeszła stojąca za nimi…
Od 1 września 2026 roku szkoły i przedszkola będą mogły zastąpić napojami roślinnymi obie porcje mleka podawane dzieciom. Zmiana dotyczy tysięcy placówek i codziennych posiłków. Dlatego sprawdziłem nie tylko treść przepisów, ale również podst…
Dziś wyprawa do lasu kojarzy się z odpoczynkiem, jesiennym rytuałem i koszem grzybów, który później fotografujemy z pewną dumą. Kiedyś zdanie „idę do lasu” mogło znaczyć coś znacznie poważniejszego: idę po żywność. Prof. Bożena Muszyńska przypomina…
Później leczenie. Dr Danuta Myłek mówi o potrzebie kompleksowego spojrzenia na człowieka, który przychodzi z konkretnym problemem. Nie o m…
Pomiędzy nimi toczy się wielka dyskusja o zdrowiu, środowisku i przyszłości żywienia. Grzyby stoją obok tej debaty niemal niezauważone. Prof. Bożena Muszyńska mówi, że białko grzybowe zawiera wszystkie amin…
Może przejść w kolejny etap: pomoc przy wdrażaniu zmiany, którą wcześniej współkształtowało się podczas konsultacji. ProVeg przekazał Ministerstwu Zdrowia siedem stron konkretnych propozycji dotyczących nowych zasad żywienia dzieci. Pięć…
Można wypełnić lodówkę świetnym jedzeniem, starannie ułożyć jadłospis i nadal nie uzyskać tego, czego oczekujemy. Bo jakość produktu to dopiero początek. Organizm musi jeszcze potrafić wykorzystać dostarczone składniki. Prof. Bożena M…
Tak dr Danuta Myłek opisuje łatwość, z jaką kolejne kuracje trafiają do dzieci. Przywołuje przypadek siedmiolatka, który miał ich za sobą 200. Dziecko kaszle, smarka albo kolejny raz choruje. Dostaje…
Zapalenie płuc albo oskrzeli. Gorączka dochodząca do 40 stopni. Dzieci półprzytomne, przelewające się przez ręce. Dr Danuta Myłek przywołuje zestawien…
Są w niej chińscy pasterze obserwujący zwierzęta, cesarz, który miał zastrzec ten grzyb dla siebie, oraz sportsmenki bijące…
Dr Danuta Myłek odpowiada inaczej: przede wszystkim nie wolno doprowadzić do jej całkowitego zaniku ani niepotrzebnie tego…
Nie ma zębów, pazurów ani szczególnie groźnej miny. A jednak potrafi polować, ponieważ drewno, na którym rośnie, nie zawsze dostarcza mu wystarczającej ilości azotu. Prof.…
Dr Danuta Myłek odpowiada: antybiotyki i sterydy. W tym samym fragmencie wymienia mykotoksyny, spleśniałe jedzenie, źle wentylowane pomieszczenia oraz glifosat. Widoczna…
Prof. Bożena Muszyńska zwraca jednak uwagę na coś znacznie ciekawszego: składniki pochodzące od owadów już spożywamy. Możemy tylko o tym nie wiedzieć, ponieważ spotykamy je pod jednym z oznaczeń E. I właśnie wtedy nie protestujemy. Nie wi…
Czasem wystarczy oficjalnie przesłać gotowe brzmienie przepisu i poczekać, które jego elementy znajdą się w podpisanym dokumencie. W lipcu 2025 roku ProVeg przekazał Ministerstwu Zdrowia siedem stron uwag do projektu rozporządzenia o żywieniu dzieci.…
Sytość jest mniej posłuszna. Można zjeść posiłek mieszczący się w rozpisanej tabeli i po godzinie znowu zaglądać do lodówki. Organizm nie czyta naszy…
roku życia grasica miała zniknąć. Tak przez lata przedstawiano jej rolę. Dr Danuta Myłek odwraca to rozumowanie. Skoro grasica kontroluje całe ciało — móz…
Wystarczy, że stworzy nową kategorię produktu i nakaże wdrożyć ją jednocześnie w tysiącach placówek. Wtedy o przewadze nie decyduje wyłącznie jakość. Liczą się fabryka, laboratorium, standaryzacja, dokumentacja i logistyk…
Dr Danuta Myłek mówi, że grasica jest w pełni dojrzała już w czwartym miesiącu życia płodowego. Po narodzinach dziecko otrzymuje w pierwszych kroplach siary przeciwciała i bakterie Bifidobacterium. Bakterie zasiedlaj…
Przez lata argument przeciwko grzybom brzmiał bardzo rozsądnie: zawierają chitynę, człowiek jej łatwo nie trawi, więc grzyby są…
Obok stoi ciemne opakowanie z ekstraktem z tego samego gatunku. Grzyb wygląda jak zwykły składnik obiadu. Opakowanie wygląda jak strategia dbania o zdrowie. Prof. Bożena Muszyńska zatr…
Czasem zaczynają się od zmiany reguł, według których ludzie mogą wybierać. Ten mechanizm opisała komisja EAT–Lancet: dobrowolna zmiana sposobu odżywiania jest mało prawdopodobna, dlatego potrzebn…
Najlepiej po długim gotowaniu, bo przecież „grzyby są ciężkostrawne”. Taki obraz powtarzaliśmy tak długo, aż zaczęliśmy traktować go jak pełną wiedzę o całym królestwie organizmów. Prof. Boż…
Z tyłu: śmietanka pasteryzowana i karagen. Między tymi dwiema stronami produktu mieści się cały paradoks współczesnej żywności. Mamy tysiące przepisów, ale żeby zr…
Potem przemysł buduje dla niego rynek. Na końcu produkt zaczyna funkcjonować jako idea. Dr Danuta Myłek przywołuje artykuł, którego prawdziwości sama nie przes…
Nie dlatego, że ktoś najpierw porównał jej skład z odmianą brązową i wydał naukowy werdykt. Wystarczyło znacznie prostsze skojarzenie: białe jest czyste, dobre i bezpieczne. Prof. Bożena Muszyńska opowiada, jak b…
Nie odpłynie, nie odfrunie i nie zmieni miejsca. Musi przetrwać tam, gdzie zapuściła korzenie. Dr Danuta Myłek mówi, że dlatego natura wyposażyła rośliny w toksyczne bia…
Mają pachnieć w sosie, pojawić się w bigosie, przypomnieć o Wigilii — ale odżywiać? Niekoniecznie. Prof. Bożena Muszyńska pokazuje, jak mocno ten pogląd rozmija się z wiedzą o grzybach. Mówimy o chitynie…
Pytała wprost: jak przedszkola mogą zniszczyć małe dzieci? W jednej z placówek udało się zmienić kuchnię. Pracownice zaczęły samodzielnie przygotowywać przetwory z warzyw i owoców…
Dopóki nie zobaczymy, jak różne są same dzieci. Dr Danuta Myłek mówi o swojej praktyce: badania, testy i jedzenie dobierane do konkretnego organizmu. Rodzice pytają póź…
Patrzę - jest nowa funkcja. Skanuj w poszukiwaniu AI. Myślę sobie… a zobaczę. Wynik poniżej. I takie mam pytanie. Czy ktoś mi wyjaśni skąd te 19%? W…
Dzieci mają medale na szyjach. Przed nimi stoją frytki, panierowany kurczak i mocno schłodzone słodkie napoje. To obraz, który przywołuję w rozmowie z…
„Od 50 lat tego nie tknęłam” — mówi dr Danuta Myłek o produktach pieczonych i smażonych w wysokiej temperaturze. Wymienia frytki, chipsy, krakersy oraz płatki kukurydziane. Jej zdaniem podczas silnej obróbki termicznej powstają akryl…
Ziemniak jest widoczny. Proces przygotowania — znacznie mniej. Dr Danuta Myłek mówi o ziemniakach zanurzanych w bardzo gorącym, długo używanym i…
Trudniej zmienić dziecko od konkretnego poniedziałku. W rozmowie dr Danuta Myłek wskazuje na gwałtowny przeskok: dziecko przyzwyczajone do bułek i słodkich produktów nagle do…
Ta sama Brazylia uczy, żeby nie wyciągać telefonu na ulicy i wiedzieć, jak zareagować, gdy ktoś wysiada z samochodu z bronią. Gościnność i zagrożenie. Relacje i biznes. Otwartość ludzi i codzienna ostrożność. W trzeciej części rozmowy z Angeliną…
Musi jednak wiedzieć wystarczająco dużo, by zadać pytanie. Dr Danuta Myłek mówi, że dzieci są jak gąbki. Wiedzę trzeba tylko podać im w sposób odpowiedni do wieku. Wtedy potrafią…
Brzmi jak odpowiedź, choć w istocie dopiero stawia pytanie. W drugiej części rozmowy dr Danuta Myłek mówi o sprowadzanej soi GMO, toksynie Bt i glifosacie. Ich połączenie nazywa „p…
Proces jest prosty: Ktoś zgłasza człowieka. Eksperci określają, co jest zgodne z „aktualną wiedzą medyczną”. Urzędnik kwalifikuje treść albo praktykę. Państwo uruch…
Może też być produktem zaprojektowanym tak, żeby długo stał na półce. Nazwa na froncie będzie podobna. Skład już niekoniecznie. Dr Danuta Myłek mówi, jak przygotowuje napój migdałowy w domu.…
W Argentynie - w elegancji, w detalach, w sposobie, w jaki ludzie chcą wyglądać i spędzać czas. Angelina Bejgrowicz wiąże to z wielką włoską emigracją, która zostawiła tam coś więcej niż nazwiska. Zostawiła gust. I p…
Profesor ma nazwisko, uczniów, komisje, publikacje i dorobek zbudowany na jej prawidłowości. Gdy urząd pyta, co jest „aktualną wiedzą medyczną”, zwraca się właśnie do środowiska reprezentującego aktualny stan wied…
Godzina czternasta trzydzieści siedem Wpiszą cię na listę i podadzą godzinę. Nie dzień – godzinę. Ustawa o „Lex Szarlatan” mówi wprost: rejestr podmiotów prowadzących dezinformację medyczną zawiera…
Nie dlatego, że ma się gorszy produkt. Nie dlatego, że brakuje danych. Dlatego, że druga strona już w naszej głowie jest wyżej. Angelina Bejgrowicz opowiada o…
Proces wygląda tak: Urzędnik pyta ekspertów, co jest zgodne z „aktualną wiedzą medyczną”. Eksperci wydają opinię. Urzędnik zamienia ją w kwalifikację wywołującą realny skutek dla nazwiska, reputacji albo działa…
6 lutego 2025 roku wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej Klaudiusz Komor powiedział w Sejmie, że medycyna jest jak matematyka. To nie metafora. To błąd kategorialny. Matematyka jest aksjomatyczna: twierdzenie wynika z przyjętych założeń i dowodu.…
Czasem bierze się z przeciętnej edukacji. Czasem z lęku, że w rozmowie z kimś z „silniejszego” świata wypadnie się gorzej. Czasem z potrzeby przykrycia tej niepew…
Musi jeszcze trafić do dziecka. Dr Danuta Myłek pyta, czy szkoły będą podawały ją w szklanych, czy plastikowych butelkach. Zwraca uwagę na bisfenol A, j…
Teraz ustawodawca chce dać urzędnikowi narzędzie do pilnowania, żeby nikt zbyt głośno nie kwestionował „aktualnej wiedzy…
São Paulo ma swoje tempo. Południe ma swoje korzenie i rytm. Północ daje jeszcze inny świat. Angelina Bejgrowicz radzi zacząć nie od mapy, ale od…
Do chwili, gdy dr Danuta Myłek zadaje bardzo proste pytanie: w jakiej butelce? Przepis może określić ilość i kierunek zmiany. Nie wybierze jednak opakowania, dostawcy ani miejsca, w którym całe palet…
Substack Note Dr Danuta Myłek stawia pytanie, którego nowe przepisy nie załatwiają. Od 1 września 2026 r. szkoła ma podać raz w tygodniu danie roślinne oparte na strączkach. Rozporządzenie może nakazać po…
Polski ustawodawca wyciągnął z tego wniosek, że prawdy medycznej powinien pilnować urzędnik. Nie eksperyment. Nie dane. Urzędnik.
Nie miała rodziny w Brazylii. Miała 28 lat i dwie walizki. Plan był skromny, ale wystarczający: pół roku. Jeśli znajdę pracę, zostanę. Jeśli nie, wróc…
Możesz mieć świetny produkt, dobrze przygotowaną ofertę i podpisaną umowę. A jednak nie zrobić biznesu, bo druga strona nie zdążyła poznać człowieka, który za tym wszystkim stoi. W rozmowie z Ang…
Nowy kraj, nowy język, nowe zasady. Uczysz się, obserwujesz, dostosowujesz. To potrzebne. Ale w pewnym momencie warto zatrzymać się i zapytać: czy ja jeszcz…
Cukier Niszczy Kolagen, A Odbudowa Trwa Lata Czasem największy problem z codziennym wyborem polega na tym, że nie ma…
Najtrudniej zauważyć to, co jest codziennością. Bułka. Sok. Przekąska. Coś „na szybko” do plecaka. Produkt z pszenicy, który nie wygląda jak deser, więc nie uruchamia w…
Cukier z cukiernicy jest przynajmniej uczciwy. Widać go od razu. Trudniej z tym, który przychodzi w produkcie gotowym. W sosie, napoju, przekąsce, produkcie „dla dziec…
Są też takie, w których najpierw trzeba usiąść, porozmawiać i pozwolić drugiej stronie zobaczyć człowieka, zanim zechce zaufać…
Nie odpowiedzą jednak same na pytanie, ile ma kosztować jakość. Od września szkolne i przedszkolne jadłospisy będą musiały spełniać nowe wymagania. W rozmowie z dr Danutą Myłek pojawia…
Kultura rozwiązuje problem znaczeń. Język daje dostęp do rozmowy. Nie daje jeszcze dostępu do świata, w którym ta rozmowa ma sens. Można mówić płynnie, znać…
Od września roślinna potrawa na bazie strączków bez produktów odzwierzęcych ma stać się stałym elementem żywienia zbiorowego…
Kostka do zmywarki. Żel pod prysznic. Mydło. Środek do blatów. Kolejny produkt, który ma ułatwić życie, przyspieszyć sprzątanie, domknąć spr…
Były uśmiechy, życzliwość, zapewnienie, że wrócimy do tematu. Wszystko wyglądało dobrze. A potem okazuje się, że nic nie było ustalone. Uprzejmość nie musi kłamać. Może po prostu mów…
Zwykle na tym kończy się nasze pytanie. Dr Danuta Myłek zatrzymuje się przy tym, co zostaje po programie prania: związkach z detergentów, które według niej mogą…
Kolejny suplement. Kolejny kosmetyk. Kolejny środek do czyszczenia. Kolejne mycie, bo przecież czystość ma być zawsze dobra. Dr Danuta Myłe…
Dr Danuta Myłek mówi to bez ozdobników. I może właśnie dlatego ten fragment działa. Bo nie opowiada o jednej toksynie, jednym produkcie ani jednej modnej proced…
To jedno z tych zdań, które warto sobie powtarzać, kiedy patrzymy na równy owoc, czyste opakowanie i dobrze oświetloną półkę. Dr Danuta Myłek w tym fragmencie mówi o glifosacie, Roundupie, GMO i mechanizmie, który dla zwykłego konsumenta jest naj…
Jakoś cisza coś i tym…
Równe. Kolorowe. Błyszczące. Bez śladu niedoskonałości. I właśnie dlatego ten fragment rozmowy z dr Danutą Myłek jest tak mocny…
Mówi dr Danuta Myłek To zdanie często kończy rozmowę. U dr Danuty Myłek ono ją dopiero zaczyna. Bo jeśli człowiek jest wszystkożerny, to nie znaczy, że każde jedzenie działa…
Zapraszam do artykułu o nowych przepisach od 1 września 2026r.
To zdanie dr Danuty Myłek może brzmieć ostro, ale w tym fragmencie robi rzecz potrzebną: sprowadza rozmowę o żywieniu dzieci z…
Dotyczą jadłospisu 6,8 miliona dzieci. Napisali je sami — z dumą.
Ma właściwe słowo. Dobrze wygląda w dokumencie. Uspokaja, bo daje wrażenie, że ktoś pomyślał o nowoczesnym żywieniu. Ale dr Danuta Myłek ro…
„Co to znaczy vege?” To pytanie dr Danuty Myłek brzmi prosto, ale trafia w samo sedno. Bo szkolny jadłospis może wyglądać nowocześnie. Może mieć właściwe słowa. Może być zgodny z kierunkiem, który dobrze brz…
To jest najmocniejszy punkt tego fragmentu. Dr Danuta Myłek mówi o pszenicy nie jak o abstrakcyjnym składniku, tylko jak o czymś, co u części dzieci może wejść w ko…
To jest zdanie, którego nie warto wygładzać. Dr Danuta Myłek mówi o współczesnej pszenicy, lektynach, gladynie, amylopektynie A i cukrze zwanym białą śmiercią. Ale n…
To zdanie powinno na chwilę zatrzymać rękę nad koszykiem. Bo przyzwyczailiśmy się, że wszystko jest zawsze. Pomidor w grudniu, owoc z drugiego końca świata, warzywo dostępne poza…
Tak wygląda współczesna obietnica świeżości. Pomidor ma być jak z katalogu, jabłko jak z próby generalnej, a sezonowość ma grzecznie nie przeszkadzać w zakupach. Dr…
Recepta. Reklama.” To jest bardzo współczesny skrót myślenia. Czegoś mi brakuje, nawet nie wiem czego, więc coś wezmę. Coś widzia…
To zdanie warto sobie powtarzać, bo żyjemy między dwiema skrajnościami. Z jednej strony ślepe zaufanie. Z drugiej: internetowy doktorat po trzech filmach i dwóch komentarzach. Dr Danuta Myłek…
To zdanie powinno być oczywiste, ale w rozmowach o zdrowiu bardzo często gdzieś znika. Dr Danuta Myłek mówi: nie ma dwóch pacjentów identycznych nawet z tą samą chorobą. I dlatego gotowa odpowiedź, podana ws…
To zdanie ma w sobie coś niewygodnie dorosłego, bo odbiera nam komfort prostych tabel. Dr Danuta Myłek mówi: lew nie idzie na pastwisko, kota nie karmimy owsem. Człowiek też nie jest neutralnym pojemnikiem n…
Ale to jeszcze nie znaczy, że produkt ma dobry skład. Beata Pawlikowska mówi o mleku roślinnym i pokazuje prosty mechanizm: z przodu opakowania widzimy obietnicę, a prawda je…
To nie jest temat dla urzędnika. To jest temat dla rodzica. Bo dziecko nie będzie przez rok szkolny jadło „przepisów”. Będzie jadło konkretne produkty, k…
Brzmi jak zdanie tak oczywiste, że aż niepotrzebne. A jednak dr Danuta Myłek pokazuje, że czasem właśnie od takich oczywistości trzeba zaczynać. Bo jeśli organizm ma swoje…
Czasem im bardziej produkt udaje coś innego, tym więcej technologii potrzeba, żeby ta iluzja działała.
Dr Danuta Myłek mówi w tym fragmencie rzecz prostą i niewygodną. Nie chodzi o to, żeby tylko dożyć. Nie chodzi o leżenie w łóżku, utratę kontaktu z rodziną i bierne trwanie. Chodzi o ży…
Beata Pawlikowska odpowiada bardzo prosto: nie potrzebujemy mąki ze świerszczy. I to jest ciekawa rama. Bo w rozmowie nie chodzi tylko o owady w jedzeniu. Chodzi o naszą gotowość do zachwycania się ka…
Erytrol jest dobrym przykładem tej niepewności.
To brzmi jak zdanie, przy którym człowiek odruchowo podnosi brew. I dobrze. Niech podniesie. Dr Danuta Myłek mówi w tym fragmencie nie o samej długości życia, ale o spowalnianiu starzeni…
Zwinne wdrożenie) Oficjalnie: zwinne zarządzanie, szybkie dostarczanie wartości klientowi, testowanie hipotez na żywym…
„Nic nie jest osobno.” To jedno z tych zdań, które powinno wisieć nie tylko nad biurkiem lekarza, ale też nad lodówką. Dr Danuta Myłek opowiada o organizmie jak o potężnej fabryce i szwajcarskim zegarku naraz. Enzymy. Mikroelementy. Pierwi…
Potem robi się bardzo trzeźwe. Dr Danuta Myłek mówi o organizmie nie jak o posągu, który raz postawiony ma tylko przetrwać, ale jak o żywym systemie ni…
SŁOWNIK UKRYTYCH KOSZTÓW: „Elastyczny czas pracy” Oficjalnie: swoboda w planowaniu dnia, work-life balance, możliwość pracy z…
Odpowiedzialność zaczyna się od tego, co wybierasz każdego dnia.
Dr Danuta Myłek mówi: najpierw jest starzenie komórki, a potem choroba. I to nie zależy tylko od PESEL-u. Można mieć dwa lata i być starym. Można mieć 82 lata i być młodym. Brzmi mocno, ale wł…
„Wszystko, co mamy w sobie, jest zbudowane z tego, co jemy, pijemy i wiemy.” To zdanie dr Danuty Myłek nie jest ozdobnikiem do…
A przecież codzienne jedzenie, skład produktów i dodatki żywnościowe to nie detal. To coś, co trafia do organizmu każdego dnia. W tej rozmowie wracamy do prostego pytania: kto naprawdę pilnuje tego, co l…
Dziś podkreśla, że odpowiedzialność za zdrowie zaczyna się od szukania informacji i uczenia się tego, co dzieje się w naszym…
wymuszany budżet marketingowy w sieciach) Oficjalnie: strategiczne wsparcie odsprzedaży, budowanie świadomości marki u…
SŁOWNIK UKRYTYCH KOSZTÓW: „Zarządzanie oczekiwaniami” (Managing expectations) Oficjalnie: transparentna komunikacja, partnerskie…
(Rolka) Nie o syntezie metamfetaminy. Nie o tym, jak obalić rząd przy użyciu zakwasu i determinacji. O parówce. Tej z dyskontu, którą połowa Polski pakuje dzi…
Rodzą się ze zmęczenia. Z odpowiedzialności. Z poczucia, że jeśli ty tego nie uniesiesz, to cały układ się rozsypie. W pracy mówisz „tak”, bo pr…
Risk sharing w retailu) Oficjalnie: wspólna odpowiedzialność za powodzenie rynkowe nowego produktu, partnerski podział ryzyka…
Wybierasz w środowisku, które wcześniej zaprojektowało Twoją uwagę.
Najtrudniejsze jest zbudowanie rytmu, który nie potrzebuje alarmu, żeby działać.
SŁOWNIK UKRYTYCH KOSZTÓW„Płaska struktura” Oficjalnie: szybka ścieżka decyzyjna, brak barier hierarchicznych, otwartość na…
Dojrzałe liderki w biznesie zbyt często godzą się na rolę „niewidzialnego silnika”. Podczas gdy ich koledzy błyszczą na prezentacjach, opowiadając o „kamieniach milowych” i wizjach, one zostają po godzina…
Niestety, w pakiecie z wizerunkiem zdrowej żywności dostajesz ogromne dawki rafinowanego oleju rzepakowego. To najtańszy tłuszcz przemysłowy, który producenci wciskają wszędzie, by obniżyć koszty. Twoje ciało nie radzi sobie z t…
Etykieta usypia.Świadomy wybór nie zaczyna się od przeczytania składu. Zaczyna się od pytania: czy ja naprawdę rozumiem, co tu zostało napisane?
Znasz to? Chcesz zadbać o formę, więc w pośpiechu zapełniasz wózek produktami z napisami „fit”, „light” czy „bez cukru”. Płacisz w…
Obserwujesz wysyp kursów z "inżynierii promptów" i myślisz, że jeśli nie skończyłaś studiów IT, to sztuczna inteligencja nie jest…
Nie za kierownicą. Nie w roli autora z podmienionym nazwiskiem. Raczej obok, z ołówkiem w ręku, kiedy materiał już przyszedł od człowieka.
SŁOWNIK UKRYTYCH KOSZTÓW: „Optymalizacja procesów” Oficjalnie: usuwanie wąskich gardeł, automatyzacja, podnoszenie efektywności…
Czasem wystarczy zacząć od jednego dylematu, który wraca codziennie i udaje, że jest http://drobiazgiem.CO http://drobiazgiem.CO…
Pytanie brzmi też: jak długo, w jakiej temperaturze i czy przypadkiem nie podgrzewasz tego samego oleju drugi http://raz.Na…
Znasz to? Jako dojrzała kobieta w pracy czujesz się odpowiedzialna za wszystko. Gdy ktoś zawala termin, Ty kończysz projekt w nocy…
A jednak czasem największy przełom w pisaniu zaczyna się wtedy, gdy przestajesz brzmieć jak gotowy tekst i pozwalasz myśli chwilę…
Przez lata uczymy się odkładać zmęczenie na później. "Jeszcze tylko ten projekt", "jeszcze ten kwartał", "po wakacjach odpocznę". Zakładamy zbroję funkcjonalności i dowożeni…
Trafia w cały system. Dlatego tabletka może pomagać, ale nie działa w próżni i nie ma reakcji identycznej dla każdego. Czy czytasz ulotki lekó…
To Pamięć Dla AIStres, zmiana języka, powtarzalne dylematy - to wszystko może pomóc AI lepiej rozumieć, jak naprawdę…
Ale jest jedna rzecz, której nie powinno udawać za człowieka: doświadczenia, z którego tekst naprawdę wyrasta.
Ale Twoje ciało nie czyta marketingu. Dostaje wsad i wystawia rachunek. Przez lata w biznesie uczymy się negocjacji i budowania wizerunku. Wydaje nam się, że…
Nie dlatego, że były genialne. Dlatego, że przyszły w swoim czasie.
SŁOWNIK UKRYTYCH KOSZTÓW: „Traktowanie firmy jak własnej” Oficjalnie: branie pełnej odpowiedzialności za powierzone obszary…
To nie jest fragment przeciwko http://lekom.To jest fragment przeciwko złudzeniu, że tabletka może bez żadnego kosztu skasować…
Ma Pilnować Twoich WartościNajciekawsze w AI nie jest to, że powie Ci, co robić. Może przypomnieć Ci, kim chciałeś być, zanim dzień znowu zaczął Tobą zarządzać.
Prawdziwa oliwa to sok mechanicznie wyciśnięty z oliwek. Rafinowany rzepak to produkt chemicznej ekstrakcji przemysłowej przy użyciu heksanu i wysokich temperatur. To, co ułatwi…
A czasem ten jeden szczegół jest jedynym dowodem, że tekst naprawdę skądś przyszedł.
Wokół sztucznej inteligencji urządzono cały przemysł onieśmielania. Powstały setki kursów "inżynierii promptów", podręczników z formułkami i technicznego slangu, który sugeruje, że bez wie…
Dopóki Nie Musisz Wybrać„Wartości w życiu” brzmią jak temat z konferencji. Ale gdy masz wybrać pięć, które naprawdę czujesz, nagle robi się bardzo konkretnie. Napisz jedną wartość, z której nie c…
To aktywna tkanka, która może podtrzymywać stan zapalny w organizmie. I właśnie dlatego temat jest dużo poważniejszy niż wygląd. Czy myślałeś kiedyś o otyłości brzusznej jako o problemie zap…
Czasem trzeba złapać ją w ruchu, zanim zdąży się przestraszyć kalendarza, telefonu i wszystkich spraw, które nagle stają się…
AI może pomóc lepiej przygotować się do rozmowy z lekarzem: uporządkować wyniki, wskazać możliwe pytania i sprawdzić, czy nie…
Nie w wielkim skandalu. Nie w truciznie z trupią czaszką na etykiecie. Tylko w małym, rozsądnym dodatku, który „musi być”, bo produkt ma się dob…
Ale nadal nie ma prawa decydować za Ciebie. Technologia niesamowicie ułatwia nam życie. Generuje analizy, pisze teksty, projektuje plany działania w sekundy. Zdejmu…
I właśnie dlatego trzeba uważać. Bo gładkość bywa elegancką formą nieobecności autora.
SŁOWNIK UKRYTYCH KOSZTÓWHasło na dziś: „Praca w dynamicznym środowisku” Oficjalnie: elastyczność, szybkie reagowanie na zmiany…
Jedzenie, które rozpływa się w ustach, nie zawsze jest luksusem.Czasem to mechanizm: jesz szybciej, gryziesz mniej, a ciało…
Jest od tego, żeby zadać pytanie, którego sam unikasz. Franciszek Georgiew pokazuje prostą rzecz: samopoznanie nie musi zaczynać się od wielkiej terapii, systemu ani dziesięci…
Jeśli AI nie wie, kim jesteś, jak pracujesz i co Cię męczy, będzie odpowiadać ogólnie. Kontekst zmienia zwykłą odpowiedź w sensowną http://rekomendację.Co Twoim zdaniem AI powinno wiedzieć o Tobie, żeby poma…
Chroni przed ciosami, pozwala przetrwać w trudnym otoczeniu i dowozić wyniki tam, gdzie inni wymiękają. Budujemy ją latami z profesjonalizmu, dystansu i sztywnych procedur. Problem zaczyna się wtedy, gdy zapominamy, jak ją z…
Pozwala jeszcze poprawić, jeszcze odłożyć, jeszcze nie pokazać. A czasem tekst nie ma być wypolerowany do zera. Ma mieć w sobie człowieka, który może się pod nim podpisać.
Giną, bo za wcześnie zaczęły budować scenografię zamiast tlenu. Kiedy startujemy z czymś nowym, chętnie uciekamy w formę. Rejestrujemy spółkę, zamawiamy logo, konfigurujemy systemy, us…
SŁOWNIK UKRYTYCH KOSZTÓWHasło na dziś: „Inwestycja w relację” Oficjalnie: budowanie długofalowego partnerstwa, elastyczność w…
Można świetnie mówić o AI, mieć dynamiczne cięcia, dobrą miniaturę i pewny ton. Ale decyzja ma inną temperaturę, gdy płacisz za nią własnymi pieniędzmi, zespołem albo reputacją. Dlatego praktyka waży…
A czasem wystarczy nie zaczynać od kartki.
Jest różnica między człowiekiem, który umie nagrać film o AI, a człowiekiem, który używa AI do realnych decyzji. Pierwszy często zna format. Drugi zna koszt pomyłki. W świecie łatwych instrukcji coraz bardziej warto słuchać tych, któ…
Myśli, jak zawsze przychodzą inne na spacerze.
Urządzenie, spacer, transkrypcja, redakcja. Dopiero po chwili widać, że chodzi o coś głębszego: o złapanie myśli, zanim przykryje ją cały ten elegancki bałagan dnia…
O rytm. O cięcie tam, gdzie zdanie za bardzo rozsiadło się w fotelu. Ale nie o to, żeby przeżyło coś za nas. Bo wtedy tekst może…
To był adres Twoich zwycięstw, nie miejsce stałego http://pobytu.CV pokazuje, skąd przyszedłeś, ale nie ma prawa decydować, dokąd…
Dziś “stary znajomy” na LI zainspirował mnie, by od czasu do czasu, przez jakiś czas prowadzić “Słownik Ukrytych Kosztów”. No to zacznę od wyrażenia od, którego się to zaczęło… „Synergia rentowności” Oficjalnie: partnerski dialog, wspólne budo…
Nie jako sentyment. Nie jako „kiedyś to było”. Jako filtr. Bo ktoś musi rozpoznać, czy odpowiedź tylko brzmi mądrze, czy naprawdę nadaje się…
Biurko, plan, kawa, dokument, wielka mina twórcza. A czasem cały tekst zaczyna się dużo ciszej. Od rzeczy tak zwykłych, że prawie ich nie szanujemy.
Najlepsze: jak bardzo zdolnego rozmówcę, któremu nie wolno odpuścić po pierwszej gładkiej odpowiedzi. Dopytać. Docisnąć. Sprawdzić. Dopiero wtedy zaczyna się praca.
Nie chodzi o magiczne prompty. Chodzi o to, czy wchodzisz do rozmowy z prawdziwym problemem, kontekstem i odpowiedzialnością. Pytanie bez kręgosłupa do…
Nie jesteś „za późno”, jeśli masz doświadczenie. Możesz być właśnie w lepszym miejscu, niż myślisz. Bo technologia daje prędkość. Ale doświadczenie mówi, gdzie nie wolno…
Nie wtedy, gdy masz już piękne zdanie. Wcześniej. Gdy przestajesz produkować, a zaczynasz słyszeć siebie.
Częściej odbija to, z czym do niego przychodzimy: poziom pytania, precyzję, lenistwo, wymagania, chaos albo konkret. Dlatego czasem problem nie jest w odpowiedzi. Problem jest w tym, co ona nam odbija.
Nie trzeba zaczynać od słownika technicznego. Nie trzeba udawać programisty. Nie trzeba klękać przed ekranem jak przed tablicą rozdzielczą elektrowni. Na początku wys…
To dość częste przypadki niestety, jak np: Jeden z widzów pyta z oburzeniem: „Dlaczego mamy sami dbać o zdrowie? Przecież od tego są lekarze i państwo!" — i to zdanie powiedziało mi o nas więcej niż tysiąc statystyk. To tak, jakbyś p…
Bo ono nie oskarża tylko AI. Oskarża też naszą ochotę na szybkie poczucie wykonanej pracy. Kliknąłem. Dostałem odpowiedź. Czyli niby ruszyłem temat.…
Nie. Młodzi często szybciej klikają. Ale doświadczenie szybciej wyczuwa fałsz, ryzyko i brak kontaktu z życiem. W AI to nie m…
Radził sobie różnie. Czasem jak geniusz. Czasem jak stażysta, który przeczytał trzy książki naraz i żadnej do końca. Ale było coraz lepiej. P…
Użytkownik nie wymaga. Maszyna nie pogłębia. Obie strony udają, że coś zostało naprawdę przemyślane. A potem ktoś próbuje na tej gładkiej odpow…
Przegrał z tempem tutorialu. Włączam film. Na ekranie kursor śmiga jak mysz po urzędzie tuż przed piętnastą. Człowiek mówi, klika, zmienia okna, odpa…
Bo problem z AI nie polega na braku wiedzy. Problem zaczyna się wtedy, gdy mylimy wiedzę z odpowiedzialnością za decyzję. Maszyna może znać opis świata. Ale koszt w…
Dziś jest wygoda. Dziś jest promocja. Dziś jest smak, który aż klaszcze w język. A potem mijają lata i człowiek szuka winnego w genach, st…
AI najczęściej daje tyle jakości, ile od niego wymusisz. Jeśli przychodzisz z mgłą, dostajesz mgłę w ładnym układzie akapitów. Dopiero konkret budzi maszynę z autopilota.
Bo AI może wygenerować procedurę. Może rozpisać plan. Może ułożyć piękną tabelę. Ale ktoś musi wiedzieć, dlaczego ludzie i tak często zrobią inaczej. I wł…
Częściej powstaje z arkusza, briefu, marży, terminu przydatności, logistyki i pytania: jak zrobić, żeby dobrze wyglądało, długo…
Maszyna mówi płynnie, pewnie, elegancko. A my odruchowo dopisujemy do tej płynności kompetencję. Tylko że dobrze brzmiące zdanie nie zawsze jest dobrym rozpoznan…
Jeśli dostaje hasło, odpowiada hasłem. Jeśli dostaje kontekst, zaczyna być użyteczne. Różnica często nie leży w tym, którego narzędzia używasz. Tylko w tym, il…
To nie jest artykuł o promptach. Raczej o tym, dlaczego doświadczenie, kontekst i zdrowy sceptycyzm są dziś ważniejsze niż pierwsza elegancka odpowiedź z…
Nie dlatego, że nie umieją programować. Nie dlatego, że są „za starzy”. Tylko dlatego, że uwierzyli, że technologia jest klubem dla wtajemniczonych. A często pi…
Tylko że cud też warto odwrócić i przeczytać skład. Bo czasem pod wielkim słowem „innowacja” siedzi stara sztuka: coś rozłożyć, przerobić, doprawić, uformować i opowiedzieć…
Tylko że dziadek żył w innym świecie. Inne jedzenie. Inny ruch. Inna praca. Inna gleba. Inne tempo. Inna ilość produktów, które udają coś, czym nie są. Nie da…
Wystarczy kolor. Wystarczy aromat. Wystarczy słowo na etykiecie, które robi za owoc, sad i babcine lato jednocześnie. I człowiek pije nie…
To nie jest moment, w którym człowiek odkrywa, że nikt za niego nie zrobi kariery, relacji ani porządku w szafie. To jest ten cichy moment przy półce, kiedy rozumie, że legalność produktu nie oznacza jeszcze troski o jego zdrowie. Moż…
Dziecko zdąży dorosnąć, zanim coś, co już wiadomo, naprawdę zmieni procedurę, gabinet, nawyk i język publicznej rozmowy. Dlatego zdanie „ktoś przecież tego pilnuje” brzmi spokojnie tylko do momentu, w którym zadasz pytanie: kiedy ta wiedza n…
Nie muszą opisywać produktu. Wystarczy, że opisują emocję, którą masz poczuć przy półce. Bo jeśli jedno słowo potrafi podnieść sprzedaż, to znaczy, ż…
Wyglądają jak wygoda. Jak promocja. Jak ładna etykieta. Jak produkt, który „po prostu jest na półce”, bo ktoś go wyprodukował, ktoś dopuścił,…
Zdrobnienie nie zmienia papki w mięso. Nie usuwa wody, stabilizatorów, aromatów ani technologii z opakowania. Ono tylko zmiękcza czujność człowieka. Bo „parówk…
Zaczęło się od kartek. Kartki z profilami, profile z charakterami, charaktery z niespodziankami. A logistyka sali? Też miała własną osobowość.…
Organizm dostaje konkretny produkt, z konkretnego procesu, w konkretnym świecie.
Produkt leży na półce. Ma kod kreskowy. Ma skład. Ma dopuszczenia, normy, rubryki i cały ten urzędowy szelest papieru. Więc człowiek odruchowo…
Czasem wystarczy położyć ją na wierzchu w takiej formie, żeby wyglądała jak informacja, a działała jak zasłona.
One tylko mrugają kolorem, zapachem, nazwą i zdjęciem na opakowaniu. Człowiek kupuje więc nie tyle smak, ile obietnicę smaku. Trochę wspomnienie, trochę teatr, trochę laboratorium przebrane…
Uczciwe ostrzeżenie: Tarty parmezan może stracić swój włoski temperament i zyskać lekki posmak papieru. Człowiek patrzy na opakowanie i widzi: ser. Technolog patrzy i widzi: celuloza, żeby się nie zbryliło. Producent patrzy…
Człowiek nie je pojedynczego dodatku wyjętego z tabeli. Człowiek je śniadanie, przekąskę, obiad z pośpiechu, coś dla dziecka, coś z promocji i coś „fit”, bo opakowanie obiecało…
„Zaskoczony”? Za mało. „Wstrząśnięty”? Też nie trafia. Dziś odpowiadałem na komentarze. Bardzo dużo komentarzy. Kto to robił, ten wie,…
Dawno temu dziwiłem się, że np. na grupie o gotowaniu, ktoś wrzucał zdjęcie ciasta, opisywał krok po kroku, jak je zrobił, a na…
Bo to nie jest wielki dramat z czerwonym światłem ostrzegawczym. To jest mały gest przy kasie, powtarzany tysiące razy przez ludzi, którzy pracują w handlu, recepcji, usługach, aptekach…
Czasem stoi w założeniu, że wszyscy grają o to samo.
Debiut z przypisami Zawsze można, a czasami nawet trzeba… myśl na papier przelać. Po pięćdziesiątce człowiek nie zaczyna od zera. Zero jest przywilejem tych, którzy jeszcze nie zapłacili za własne pomył…
Można zaplanować artykuł. Można zaplanować Note. Ale restacka do zaplanowanego artykułu już nie. Piękny, mały teatr techniczny Substacka. Jakby mo…
Problem polega na tym, że człowiek ma kilka sekund przy półce, a system oczekuje od niego kompetencji technologa żywności. Legalne nie znaczy automatycznie dobre.
To jest bardziej elegancki mechanizm: prawda leży na wierzchu, tylko została podana w formie, która odbiera człowiekowi…
Zakłamana Żywność Jabłko okazuje się nie takie niewinne. Płyn do płukania ust nie tak neutralny. Etykieta nie tak informacyjna. A „sprawdziłem skład” coraz częściej znaczy: spoj…
Dwie Bramy, Albo Dlaczego Czasami Lepiej Wyjść Niż Coś Powiedzieć Zdań kilka z bieżącego życia. Byłem dziś u stomatologa. Awaryjnie, ale to nieistotne. Istotna jest poczekalnia. A właściwie jeden człowiek w niej – na…
Trzeba wykonać pracę. Szukać źródeł. Czytać badania. Łączyć fakty. Zadawać pytania, których wielu nie chce zadawać, bo są niewygodne dla rynku…
Glutaminian Zniknął - Tylko z Nazwy Z przodu opakowania: „bez glutaminianu sodu”. Z tyłu, w składzie: hydrolizowane białka. Kiedy jedno słowo zaczyna źle brzmieć, przemysł potrafi zmienić język szybciej…
Bo w inflacji najbardziej męczy nie tylko to, że życie drożeje. Męczy też język, który każe nam udawać, że wszystko zostało profesjonalnie wyjaśnione. Cesarz nie ma ubrania. Ale prezen…
Do auta nie wlałbyś starego oleju po smażeniu. A organizm karmimy produktami, które udają jedzenie. Potem dziwimy się, że wszystko działa gorzej. Warte kliknięcia: htt…
I ludzie w końcu to widzą. Dziś przez kilka godzin (dobrych kilkadziesiąt odp) odpowiadałem na komentarze na YT, pod moją rozmową z Beatą Pawlikows…
Nie zawsze produkt. Konsument widzi „bez glutaminianu sodu” i czuje ulgę. Producent wie, że najważniejsze jest uspokoić przód opakowania. A…
Mniejszy batonik, ta sama cena. Łatwo wskazać producenta i powiedzieć: spryciarz. Czasem słusznie. Ale często za tym stoi cały łańcuch kosztów: energia,…
Produkt nie mówi: jestem technologiczną konstrukcją po operacji usunięcia tłuszczu i cukru. Mówi: jesteś rozsądny. Starasz się. Wybierasz lepiej. I człowiek kupuje nie tylko jogurt. Kupuje potwierdzenie, że ma na…
Osobno emulgator, osobno barwnik, osobno konserwant. Tylko że człowiek nie je ich osobno. W prawdziwym produkcie spotykają się razem. Fragment rozmowy z Beatą Pawlikowską z…
Najbardziej niepokojące jest to, że często mamy poczucie, że wiemy. W intro do rozmowy Beata Pawlikowska mówi o dwóch kilogramach dodatków technologicznych rocznie, glutaminianie sodu znik…
Dla jego wyobraźni, pośpiechu, poczucia winy i potrzeby, żeby kupić coś „lepszego”. Ciało dostaje coś zupełnie innego: skład. Nie truskawkę z grafiki. Nie kroplę rosy. Nie obietnicę naturalnego smaku. Dos…
Nowe pieniądze nie trafiają do wszystkich jednocześnie. Jedni dostają dostęp wcześniej, po starych cenach. Inni dostają skutki później, już w czynszu, jedzeniu, energii i koszt…
Glukoza - coś dla mózgu. Fruktoza - z owoców. Człowiek jeszcze przez chwilę może mieć wrażenie, że kupuje rozsądek w kubeczku po jogurcie. A pote…
Za każdym razem, kiedy w finansach słyszę „to jest bezpieczne”, mam ochotę zapytać: dla kogo, w jakim czasie, przy jakim ryzyku…
A część ludzi nie ma problemu „gdzie ulokować kapitał”. Ma problem: jak przeżyć do końca miesiąca bez pożyczania od przyszłego siebie. I wtedy nawet poprawna rada może stać się…
Głupota bywa łatwa do rozpoznania. Gorsze są teksty poprawne, spokojne, eleganckie, pełne definicji i porad, które omijają sprawstwo. Czytelnik wychodzi z…
Nie chodzi o prostą wojnę z liczbami. Chodzi o różnicę między miarą a doświadczeniem. Statystyka pyta: jak zmienił się koszyk. Człowiek pyta: dlaczego po zaku…
Ta ostatnia, głośna, publiczna, bardzo długa, niby-serio i niby-spowiednicza, zostawiła we mnie jedno pytanie: Co właściwie…
Przestać współpracować z tym, co już dawno Cię nie niesie. Nie z hukiem. Nie w akcie rozpaczy. Nie przez kolejny heroiczny zwrot akcji. Po prostu przestać opłacać własnym życiem u…
Jedno z najbardziej kosztownych zdań w dorosłym życiu brzmi: Jak to osiągnę, to wreszcie będę szczęśliwy. Jak zbuduję firmę. Jak sprzedam biznes. Jak zarobię więcej. Jak kupię dom. Jak domknę ten etap. Problem polega na tym, ż…
Czasem jest tylko dobrze ubranym sposobem na to, żeby nie zadać sobie trudniejszego pytania. Po co ja tak naprawdę tak cisnę? W rozmowie z Krzysztofem Sobczakiem mocno wybrzmiał jeden niewygodny wątek: my w Polsce…
Nie pokazać słabości. Nie zatrzymać się. Nie dać po sobie poznać, że coś boli. Tylko jest w tym jeden haczyk. Jak odcinasz sobie dostęp do smu…
Nie z szefem. Nie z partnerem. Nie z klientem. Z sobą. I nie chodzi o żadne psychologiczne widowisko. Tylko o proste pytanie, które dl…
Ten, po którym czujesz nie radość, tylko ulgę. Ulgę, że znowu nic się nie rozsypało. Ulgę, że dociągnąłeś. Ulgę, że rola dalej działa. I to jest moment szczególnie gro…
Jest coś osobliwego w naszych czasach. Naprawdę dużo jesteśmy dziś w stanie wytrzymać w języku. Wytrzymujemy przesadę. Wytrzymujemy pompowanie rzeczywistości.…
I chyba właśnie tego było mi trzeba. Jestem tu nowy. Piszę to z przyjemnością, bo rzadko już w dorosłym życiu człowiek ma okazję wejść do miejsca, które nie…
To pewność siebie. Im reklama bardziej się na mnie wydziera, tym mniej wierzę, że ma coś do powiedzenia. To dość osobliwe, bo cała współcze…
Brak notek pasujących do tego wyszukiwania.