Początek bywa całkiem zrozumiały: chcemy bezpiecznych dróg, przewidywalnych zachowań i odpowiedzialności za wyrządzoną krzywdę. Przyzwyczajeni do zakazów i nakazów zaczynamy jednak mierzyć powagę państwa wysokością kary. Zanim zapytamy, czy przepis ma sens, już chcemy, żeby był surowiej egzekwowany.
Prof. Mariusz Miąsko proponuje zwolennikom drakońskich mandatów przejazd przez miasto własnym samochodem, z rejestrowaniem ich wykroczeń. Przekonuje, że zanim dojadą na drugi koniec, sami wielokrotnie naruszą przepisy. Siła tej propozycji tkwi w zmianie miejsca: człowiek, który przed chwilą oceniał innych, sam podlega ocenie. Nagle znaczenia nabiera wszystko, czego taryfikator nie opowiada — sytuacja na drodze, zachowanie innych, możliwość przewidzenia zdarzenia.
Własne życie znamy od środka. Widzimy przyczyny decyzji, ograniczenia i okoliczności, w których przyszło nam działać. Z cudzego życia często dostajemy tylko jeden kadr. Jeśli uznamy, że ten kadr wystarczy do bezwzględnego rozliczenia człowieka, sami pomagamy utrwalać porządek, w którym wyjaśnienie staje się wymówką. Żądając kolejnych sankcji, zaczynamy pełnić funkcję przedłużenia aparatu ucisku. Możemy robić to w dobrej wierze. Dobra intencja nie usuwa jednak skutków takiego przyzwolenia.
W tej rozmowie widzę pytanie o standard, który jesteśmy gotowi stosować także wobec siebie. Jeśli chcemy, żeby przy ocenie naszego zachowania ktoś uwzględnił okoliczności, to miejsce na nie musi istnieć wcześniej — również wtedy, gdy oceniany jest obcy człowiek. Prawo do wyjaśnienia nie może zaczynać się dopiero w chwili, gdy przychodzi nasza kolej.
Cały odcinek na kanale YT - Krzysztof Strobel